Kâr edememekten yakýnan ilaç firmalarý, týp kongrelerine yýlda milyarlýk faturalar ayýrýyor. Bu bütçeyle doktorlar tatil beldelerindeki 5 yýldýzlý otellerde günlerce konaklatýlýyor. Parayý ise dolaylý olarak devlet ödüyor. Türkiye'deki ilaç firmalarýnýn saðlýk harcamalarýný þiþirmek için kullandýðý bir diðer etkili yöntem týp kongrelerinden geçiyor. Lüks otellerde ve genellikle de tatil bölgelerinde düzenlenen kongrelerin neredeyse tamamý ilaç firmalarýnýn ana sponsorluðunda düzenleniyor. Doktorlar, en kýsasý 3 gün süren organizasyonlara yine ilaç firmalarýnýn sponsorluðunda taþýnýyor ve konaklýyor. Týp kongreleri, doktorlarýn kiþisel geliþimi açýsýndan önemli bir unsur gibi gözükse de organizasyonun tamamýna yakýnýnýn ilaç þirketlerinin kuþatmasý ve yönlendirmesi altýnda gerçekleþmesi iþin rengini deðiþtiriyor. Bu da zamanla týp kongrelerinin bilim ekseninden uzaklaþarak, bayi toplantýlarý gibi 'Nasýl daha çok ürün nasýl satarým?' felsefesinde ilerlemesine neden oluyor. Kongreler de zamanla adý konmamýþ rüþvet çarkýnýn temel diþlilerinden biri oluyor. 4 GÜNE BÝR KONGRE Kongrelerin Türkiye'deki ilaç þirketlerine maliyeti ise dudak uçuklatýyor. Turizm þirketlerine göre, 200 kiþilik uluslararasý bir organizasyonun maliyeti ülke ve mevsimine göre 1.2 milyon ile 5 milyon TL arasýnda deðiþiyor. Türkiye'de 2011'de 89 adet ulusal ve uluslararasý týp kongresi gerçekleþtirildi. Bu kongrelerin tamamýna yakýný ilaç firmalarýnýn sponsorluðunda gerçekleþti. Kongrelerin en kýsasý 3, en uzunu ise 7 gün sürerken, genellikle Antalya Ýzmir ve Ýstanbul'daki 5 yýldýzlý oteller tercih edildi. Bu alanda ilaç firmalarýnýn sadece yurt içi kongrelere ayýrdýðý sponsorluk bedeli 700 milyon TL'yi buldu. Ancak asýl büyük harcama Türkiye dýþýnda gerçekleþen kongrelerde yaþanýyor. Türkiye'den her yýl binlerce doktor ilaç firmalarýnýn sponsorluðunda yurtdýþýnda günler süren kongrelere taþýnýyor. MÝLYARLIK KAYNAK Ýlaç firmalarýnýn yabancý ülkelerdeki kongreler için ayýrdýðý toplam bütçe de 700 milyon TL'nin çok üzerinde. Bu rakama her hafta düzenlenen ilaç tanýtým yemekleri, beþ yýldýzlý otellerde düzenlenen mümessil ve asistan eðitimleri, ilaç tanýtým konaklamalarý, ilaç fabrikasý inceleme gezileri dahil deðil. Bu etkinliklerle birlikte ilaç firmalarýnýn yýllýk harcamasý milyar liralarý buluyor. 'Çoluk çocuk gidiliyor' Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta'ya göre týp kongreleri bilimsel özelliklerinden çok sosyal etkinliklerin ön planda olduðu 'turistik toplantýlar' haline gelmiþ durumda. Küçükusta'nýn bu konudaki çarpýcý tespitleri þu þekilde: "Kongrelere eþleri, yakýnlarý, çocuklarý ile gidenler var. Kongreleri doktorlarý ilaç firmalarýna muhatap etmeden gerçekleþtirmek, istenirse pek alâ mümkündür. Firmalarýn katkýlarý asla 'kiþi bazýnda' deðil, genel anlamda olmalýdýr. Ne doktor katýldýðý kongre için kendisine destek olan firmanýn hangisi olduðunu, ne de firma hangi doktor için sponsorluk yaptýðýný bilmelidir. Ayrýca kongreler 30-40 sene öncesinden kalma uygulama. Ulaþým ve iletiþimin olmadýðý bir dönemin yöntemi. Þimdi internet var. 20 senedir hiçbir kongreye gitmiyorum ve hiçbir derneðe de üye deðilim." Parayý devlet ödüyor Son dönemde kâr edememekten þikayet eden ilaç firmalarýnýn yýlda 2 milyarlýk bütçeyi bu þekilde harcamasý sektörün satýþ anlamýnda nasýl güçlü bir að kurduðunun da göstergesi olarak yorumlanýyor. Öte yandan bu bütçenin dolaylý olarak devletin kasasýndan çýktýðý da söylenebilir. Çünkü Türkiye'deki ilaç firmalarýnýn gelirinde devletin payý yüzde 90'ý buluyor ve her yýl devlet sektörden 16 milyarý bulan ilaç alýmý yapýyor. Bakanlýk düzenlemek zorunda kaldý Saðlýk Bakanlýðý yakýn zamanda konuya iliþkin bir düzenlemeye gitmek zorunda kaldý. Ýlaçlarýn saðlýk meslek mensuplarýna tanýtýmý ve týbbi kongrelerle ilgili yeni uygulamalar baþlattý. Yeni düzenlemeyle ilaç firmalarýnýn kongre ve benzeri organizasyonlara desteði, saðlýk meslek mensubu baþýna yýlda 5 defayla sýnýrlandýrýldý. Ancak bu düzenleme de sorunun çözümü için çare olmadý.