Türkiye Ýstatistik Enstitüsü'nün (TÜÝK) dün açýkladýðý dýþ tiracet verileri Türkiye'nin Ýran ile gerçekleþtirdiði altýn ticaretiyle ilgili ilginç bir geliþmeyi de ortaya çýkardý. Nisan ayýnda Türkiye'nin Ýran'a sattýðý altýn geçen yýlýn ayný ayýna göre 4 kattan fazla arttý. Ancak, bunun nedeni konusunda kesin bir bilgi bulunmuyor. Açýklanan verilere göre, Türkiye Nisan ayýnda en fazla ihracatýný 1.47 milyar dolarla Ýran'a yaptý. Ancak, bu ihracatýn çok büyük kýsmý olan 1.2 milyar dolarlýk bölümü bu ülkeye altýn satýþý ile gerçekleþtirildi. Geçen yýl ayný dönemde Ýran'a satýlan altýn miktarý yaklaþýk 300 kilogram seviyelerindeyken, 2012 Mart ayýnda 11 tonu geçti. Nisan ayýnda ise bu miktar 26 tonu aþtý. Bu geçen yýlýn ayný dönemine göre yüzde 440'lýk bir yükseliþe denk geliyor. Ýran'a altýn ihracatýndaki bu artýþýn nedenini ile ilgili çeþitli bilgiler var. Ülkede artan siyasi gerginlikten dolayý altýnýn güvenli yatýrým aracý olarak talebinin artmasý, Ýran'ýn ekonomik ambargo nedeniyle diðer ülkelerle dolar yerine altýn ile ticaret yapmasý gibi nedenler öne çýkýyor. Diðer taraftan ABD'nin Ýran petrolüne yasak getirme kararý almasýndan sonra ülkede Nisan ayýnda yaþanan devalüasyon ve dolarýn yüzde 60'tan fazla deðer kazanmasýnýn altýn talebini artýrdýðý belirtiliyor. Ýranlý vatandaþlarýn ellerindeki parayý korumak için altýna yöneldiði ifade ediliyor. ÇAVUÞÇULU: ENDÝÞE ALTINA YÖNELTTÝ Konuyla ilgili görüþlerine baþvurduðumuz Ankara Kuyumcular ve Saatçiler Odasý Yönetim Kurulu Baþkaný Hasan Çavuþçulu, siyasi gerginlik dönemlerinde altýnýn güvenli tasarruf aracý olarak çýktýðýna vurgu yaptý. Çavuþçulu, "Altýn güvenli liman aracý ve ayný zamanda güvenlir bir tasarruf aracýdýr. Ýran'da da halk altýna yönelmiþ olabilir. ABD'nin ambargo baskýsýndan dolayý dolara gitmek istemezler. Bununla birlikte euronun durumu da belli. O nedenle altýn tek alternatif olarak ortaya çýkýyor. Bu yarýn baþka bir ülkede de olabilir. Toplumsal endiþenin arttýðý dönemde altýna yöneliþ olur. Bununla birlikte uluslararasý piyasalarda Ýran'a yönelik baský var. Ticari, faaliyetini sürdüremiyor. Dolayýsýyla diðer ülkelerle olan ticaretinde uluslararasý ödeme aracý olan altýný kullanmak istemiþ olabilir" dedi. TAÞDELEN: BÝZ DE ÞAÞIRDIK Altýn iþlemleri gerçekleþtiren Troy Kýymetli Madenler Yönetim Kurulu Baþkaný Cumhur Taþdelen ise veriyi þaþkýnlýkla karþýladýklarýný ve altýn talebinin büyük ihtimalle ülkenin ticaretini sürdürmesi için kritik olmasýndan dolayý arttýðýna iþaret ettti. Taþdelen, "Ýç piyasada altýn iþlemlerinde hacimler çok düþtü. Bugün açýklanan verilerden sonra biz de bir þaþkýnlýk yaþadýk. Ýran'ýn daha önce Çin ve diðer bir kaç ülke ile ticaretinde altýn kullanacaðý yönünde açýklamalarý olmuþtu. Ülkeye amborgo var ve para transferleri yapmasý çok zor. Bu ticaretin Türkiye'yi zora sokup sokmayacaðýnda ise ABD'nin tavrý önemli. Bu satýþý kimin gerçekleþtirdiðini biz de bilmiyoruz. Ama büyük ihtimalle, Avrupa'dan çok bu bölgedeki ülkelerle yoðunlukla çalýþan þirket ya da þirketler olabilir" dedi. TEK FÝRMADAN SATILMIÞ OLABÝLÝR Ýstanbul Kuyumcular Odasý Baþkan Vekili Norayr Ýþler, yapýlan 1.2 milyar dolarlýk ihracatýn tek bir kurumdan kaynaklandýðýný tahmin ettiðini söyledi. Altýnýn Ýran Merkez Bankasý tarafýndan çekildiðini söyleyen Ýþler, "büyük ihtimalle Ýran Merkez Bankasý baþka bir ülkeden almak yerine nisan ayýnda altýný Türkiye'den aldý. Bunu da Türkiye'de yerleþik Ýran ortaklý bir firma saðlamýþ olabilir" ifadesini kullandý. AYBAR: KARÞILIÐI NASIL ÖDENDÝ Kadir Has Üniversitesi Öðretim Görevlisi Doç.Dr. Sedat Aybar ise Ýran'a yapýlan ihracatýnýn karþýlýðýnýn ne þekilde ödendiðinin de önem arz ettiðine vurgu yaptý. Aybar, "Bu belki ülkeden alýnan doðalgaz ya da petrol karþýlýðýnda da ödenmiþ olabilir. Ancak, ülkede diðer para birimlerine kolay çevrilebildiði için altýna olan talep artmýþ olabilir" dedi. FARK NEREDEN KAYNAKLANIYOR? Türkiye ihracatçýlar Meclisi ile Gümrük ve Ticaret Bakanlýðý'nýn açýkladýðý Nisan ayý rakamlar arasýnda büyük fark bulunuyor. TÝM'in açýkladýðý rakamlarda Ýran'a yapýlan ihracat 275 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Ýki veri arasýndaki büyük fark altýn ihracatýndan kaynaklanýyor. Ýþlenmemiþ ve ham olarak satýlan külçe altýn mal olarak tanýmlanmadýðý için TÝM'in ihracatçý birlikleri kayýtlarýna girmiyor. Ancak külçe altýn ülkeden çýkarken gümrük kayýtlarýna giriyor. Böylece ihraç edilen altýn miktarý sadece Bakanlýðýn listesinde görülüyor. Altýnýn TÝM'in kayýtlarýna girmesi ancak deðerli metal ve mücevherat olarak ihraç edlmesi ile oluyor.
(Emek Kaplangil- Hürriyet)