Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý, 30 günlük kýdemi masaya ’en az 11 en çok 22 gün’e düþürme önerisiyle getirdi. Bakanlýk çalýþmasýna göre. Fon sistemine eski-yeni tüm çalýþanlar ayný anda geçecek. Kýdemin yarýsýný alabilmek için en az 15 yýl sigortalý çalýþmak gerekecek. Kýdemin tamamýna kavuþmak ancak ölüm ya da emeklilikle mümkün olacak. Bu iki þartýn dýþýnda kýdeme ulaþmanýn üçüncü þartý ise iþçilikten patronluða terfi etmekten geçiyor. Kýdemini sermaye yapýp kendi iþini kurmak issteyen iþçiye kýdeminin tamamý süre þartýna bakýlmaksýzýn ödenecek. Ýþçi ve iþverenin üzerinde uzlaþmasý istenen taslaða göre iþverenin yatýrmadýðý primin peþine devlet deðil iþçinin kendisi düþecek. Ekonomi yönetiminin uzun süredir üzerinde çalýþtýðý ancak Baþbakan Erdoðan’ýn ‘uzlaþmadan bana gelmeyin’ dediði kýdem tazminatý fonu kurulmasýna iliþkin uzlaþý arayýþýnda son toplantý geçen hafta yapýldý. Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðýndaki toplantýya bakanlýk bürokratlarý ile iþçi ve patron sendikalarýnýn teknik adamlarý katýldý. Bürokratlar, taraflara fon kurulmasý konusunda kendi hazýrladýklarý bir taslaðý anlattýlar ancak yazýlý bir metin vermediler. Daha önce de kendilerine yazýlý metin verilmemesine tepki gösteren iþçi sendikalarý, bu kez isyan bayraðýný açýnca bakanlýk ilk kez çalýþmasýný yazýlý olarak verdi. Ancak bürokratlar, bunun nihai bir metin olmadýðýný, taraflarýn bu metin üzerinden ortak noktaya varmasýný istediklerini vurgularken, “Bunu basýna vermeyeceksiniz. Bakanlýk taslaðý olarak basýna sýzdýrýrsanýz, yalanlarýz’ dedikleri öðrenildi. 11 ÝLA 22 GÜN TEKLÝFÝ Peki ama bakanlýðýn hazýrladýðý taslakta neler var? Taslak, halen 1 yýla 30 gün üzerinden hesaplanan ‘tazminatýn’ 11 ila 22 güne denk gelecek þekilde, prim kesilmesini öneriyor. Bugünkü sistemde brüt maaþýn yüzde 8.3’üne denk gelen kesintinin yüzde 3 ila 6 oranýna çekilmesi öneriliyor. Ancak bu kesintilerin nemalandýrýlmasý dolayýsýyla iþçinin, bugün olduðu gibi bir yýla bir maaþ alabileceði hesabý yapýlýyor. Hiç tazminat ödemeyen patronlarý rahatlatmak içinse, Ýþsizlik Sigortasý Fonuna yapýlan kesintilerin düþürüleceði vurgulanýyor. ESKÝ-YENÝ AYNI ANDA GEÇSÝN Yeni sisteme eski-yeni tüm iþçilerin ayný anda geçmesi öneriliyor. Yani yasa çýktýktan sonra sisteme, 20 yýllýk bir iþçi de yeni iþe giren de ayný anda dahil olacak. Ama iþverenin ödemediði primler için devlet garantisi verilmeyecek. KENDÝ ÇIKAN DA ALACAK! Taslak, kýdemden çalýþma süresi veya iþten çýkma þekline bakýlmaksýzýn tüm iþçilerin yararlanmasýný öngörüyor. Patronlar ise bu hükme þiddetle karþý çýkarak, iþçinin iþyerine ‘aidiyet’ duygusunun kalmayacaðý iddiasýnda bulunuyor. KAZANILMIÞ HAKLAR? Taslak, yasadan önceki çalýþmalarýn eski mevzuata tabi olarak kalmasýný öngörüyor. Diðer bir ifadeyle; A þirketinde 10 yýldýr çalýþan bir iþçinin birikmiþ kýdem tazminatý eski sistemden, yani 1 yýla bir maaþ kýdemden hesaplanacak. Ama yasa çýktýktan sonrasý için yeni sisteme tabi olacak. ÝÞÇÝ - PATRON ANLAÞIRSA… Taslak, iþçi ile iþverenin birikmiþ kýdem tazminatý için ‘bir tutar üzerinden’ anlaþabileceðini öngörüyor. Ýþverenin anlaþýlan tutarý, kýdem tazminatý hesabýna yatýrmasý durumunda; eski çalýþmalara iliþkin kýdem tazminatý hakkýnýn silinebilmesi öneriliyor. Buna göre, 10 yýllýk bir iþçiye patronu, ‘senin tazminat alacaðýn 20 bin lira ama gel 8 bin lirada anlaþalým’ teklifi götürebilecek. Ýþte bu hüküm, patronun iþçilerini iþten çýkarma baskýsýyla ‘çok düþük tazminatlara’ mahkum edeceði gerekçesiyle büyük tartýþma yaratacak görünüyor. Özellikle de vasýfsýz çalýþanlar için bu; ‘kýrk satýr mý kýrk katýr mý’; ‘ya tazminatýn ya iþin’ tercihi anlamýna geliyor. FON PÝRÝMLERÝ, SGK PRÝMLERÝYLE BÝRLÝKTE YATACAK Taslakta, kýdem tazminatýnýn hangi oranda yatýrýlacaðýna dair bir hüküm bulunmazken; fon primlerinin SGK primleri ile birlikte yatýrýlmasý öngörülüyor. Geçiþ süreci, bilgilendirme þekilleri, vergi muafiyetleri, primlerin deðerlendirileceði yatýrým araçlarýnýn neler olacaðý ile iþsizlik sigortasýnda yapýlabilecek paralel düzenlemelerin de kanunda yer alacaðý belirtiliyor. Bu ifadeyle ‘iþsizlik sigortasý fonu’ kesintilerinin düþürülerek iþverenin iþçi maliyeti yükünün azaltýlmak istendiði yorumu yapýlýyor. KÝM NE ZAMAN TAZMÝNAT ALACAK? Bakanlýk çalýþmasý, iþten çýkan iþçinin ilk kýdem tazminatý alabilmesini öncelikle 15 yýl sigortalýlýk ve 3600 gün çalýþmýþ olma þartýna baðlýyor. Bu þartlarý yerine getiren, kýdemin yarýsýný alabiliyor. Ýkinci ve sonraki kýdemleri alabilmek içinse 1800 gün yani 5 yýl çalýþma þartý aranýyor. Ýkincide de yine biriken kýdemin yarýsý alýnýyor. ÖLÜM, EMEKLÝLÝK YA DA PATRON OLMA! Kýdem tazminatýnýn tamamýný alabilmek ise üç koþulda mümkün oluyor: Ölüm, emeklilik ve ya kendi iþini kurma. Ýþverenin yatýrmadýðý primler olursa; yani hak ettiði ile hesaba yatýrýlan arasýnda fark olursa, Bireysel Emeklilik Þirketi’nin bildireceði nema dahil fark tutarýný iþçinin iþverenden tahsil etmesi öngörülüyor.
(HÜRRÝYET)